Hoe kun je als commissaris morele moed tonen?

Articles

Moed is een subjectief thema. Een thema met veel emoties. Hoe blijf als commissaris moedig in moeilijke tijden? De ervaren commissaris Annet Aris geeft tips voor een moedige commissaris.

Annet Aris is een supercommissaris. Aris is al jarenlang actief in verschillende toezichthoudende rollen bij organisaties als ASR Nederland, Thomas Cook en ASML. De ervaren toezichthouder was een van de sprekers bij het Commissarissen Symposium van het Instituut van Internal Auditors (IIA). Aris bespreekt morele moed, onder zowel commissarissen als, vanzelfsprekend, internal auditors. Zij haalt het voorbeeld van haar grootvader aan, een dominee die zich sterk uitsprak voor de opvang van gevluchte joden. ‘Bij ons thuis was opa tot een mythe uitgegroeid. Wat zou ik hebben gedaan?

Zie ook: Commissaris: meer dan lijstjes afvinken

De dominee, volgens Aris een ‘bescheiden BN’er’, riskeerde opgepakt te worden en kreeg een aanbod om naar Engeland te vluchten. Dit weigerde hij. ‘Opa was heel dapper, maar hij had het niet aan zijn familie gevraagd. Zij kwamen daardoor ook in gevaar. Je kunt heel moedig zijn en het voor jezelf besluiten, maar kun je dat ook voor anderen? Het was duidelijk wie de slechteriken waren. Moed is makkelijker in een zwart-witte situatie dan in een grijze situatie.’

Uitdagingen morele moed
Aris zegt dat bijvoorbeeld internal auditors met een scheef oog naar commissarissen kijken. ‘Commissarissen hebben het maar makkelijk. Ze staan erboven, ze kunnen de Raad van Bestuur benoemen en ontslaan. Ze trekken aan het langste eind. Eenmaal per jaar hebben ze met aandeelhouders te maken. Commissarissen komen iedere twee à drie maanden binnenvliegen, zeggen wat wijze dingen en gaan weer weg. Internal auditors staan met hun poten in de modder.’

De ervaren commissaris benadrukt dat het moddergebrek juist een nadeel voor de commissaris is. ‘Commissarissen hebben veel minder informatie. Soms is dat misschien goed, soms minder goed. Een commissaris is een buitenstaander. Commissarissen krijgen berichten van mensen die er veel beter in zitten. Een internal auditor snapt het bijvoorbeeld heel goed.’

Aris ziet ook voordelen aan de buitenstaanderspositie van beide groepen. ‘Commissarissen én internal auditors zijn onafhankelijk. Ze zien of dingen gaan zoals ze zouden moeten gaan. Daarbij horen grote externe verwachtingen. Iedereen verwacht dat wij onze rug recht houden. Nadeel slachtoffer van peer pressure. Je wilt niet erbuiten liggen, maar juist een gewaardeerd lid van de groep zijn. Je moet elkaar ook weer niet te aardig vinden.’

Thema’s waar commissarissen wakker van liggen
Volgens Annet Aris

Integere bedrijfsvoering. ‘Investeringen in IT, cybersecurity en compliance. Hoeveel wil je investeren? Dingen die niet naar buiten zichtbaar zijn, maar wel groei stimuleren.’

Faire beloning. ‘In hoeverre kun je bijvoorbeeld de Raad van Bestuur extra geld geven? Iedere keer moet je je rug recht houden. Je moet de moed hebben om te zeggen: zo doen we het niet. Tegelijkertijd moet je ook de moed hebben naar de buitenwereld te zeggen: zo doen we het wél, om die en die redenen. Er wordt altijd wel iemand boos. Je krijgt altijd problemen.’

Overmoedige groeiplannen/acquisities. ‘Je kent de enthousiaste Raad van Bestuur, bent bekend met de targets, er is een mooie Powerpoint. Het wordt steeds moeilijker om te zeggen dat het niet een goed idee is. Als jonge commissaris heb ik ooit over een acquisitie gezegd dat het niet zou gaan lopen. Op een gegeven moment ben ik opgestaan, heb ik een slide gemaakt en de risico’s laten zien. ‘Hoe zien jullie dat?’ Het leidde tot een discussie, maar de acquisitie werd niet afgeblazen. Jaren later ging het alsnog mis.’

Gevaren voor een commissaris

1.      Zachte buitensluiting. Positie aan tafel, informatie-flow, typecasting.

2.      Geen onderdeel van de inner circle, zoals de voorzitter van een commissie.

3.      Geen verlenging van je mandaat, reputatie in de markt.


Hoe kun je morele moed tonen?

1.      ‘Domme’ vragen stellen.

2.      Zorgen informeel bespreken, oppassen voor politieke spelletjes (parkeerplaatsdiscussie).

3.      Duidelijk punt maken in de vergadering, follow-up actie eisen

4.      Tegen stemmen/onthouden van een stem

5.      Mandaat niet verlengen

6.      Terugtreden

Uiteindelijk word je een moedige commissaris met vallen en opvallen, erkent Aris. ‘Soms heb ik moed getoond, soms had ik radicaler moeten zijn.’

 

{{comments.length}} reacties
{{thumbsUpCount}}
{{thumbsDownCount}}
{{comment.date|stringToDate:'dd-MM-yyyy'}} ({{comment.date|stringToDate:'H:mm'}})